Veel vrouwen tussen de veertig en vijfenzestig merken dat hun lichaam niet meer vanzelf doet wat het vroeger deed. Het gewicht loopt langzaam op, vooral rond de buik. De energie zakt weg na de lunch, het hoofd voelt wazig of traag en er is steeds vaker behoefte aan iets zoets of een tussendoortje.

Het vervelende is dat dit vaak wordt gezien als “erbij horen” of “gewoon de overgang”. Terwijl er meestal meer aan de hand is: een sluipende verstoring in de stofwisseling die we insulineresistentie noemen. Hoe langer je dit wegzet als ‘overgang’, hoe langer je in dezelfde cirkel blijft bijsturen zonder dat de oorzaak verandert.

Wat gebeurt er in je lichaam bij insulineresistentie?

Insuline is een hormoon dat je lichaam nodig heeft om glucose (suiker uit je voeding) uit je bloed op te nemen in je cellen, zodat je er energie van kunt maken.

Wanneer je regelmatig veel koolhydraten eet — brood, pasta, rijst, fruit, tussendoortjes — moet je lichaam steeds opnieuw insuline aanmaken om die glucose weg te werken. Jarenlang kan dat goed gaan. Maar na verloop van tijd worden de cellen steeds minder gevoelig voor insuline.

Het gevolg: je lichaam maakt méér insuline aan om toch hetzelfde effect te bereiken. Op papier lijkt alles nog normaal, maar onder de oppervlakte draait je lijf overuren.

Die hoge insulinespiegel houdt je vetverbranding tegen, stimuleert vetopslag rond de buik en geeft steeds weer signalen van honger en energiecrashes. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die niet vanzelf stopt.

Waarom insulineresistentie juist in deze levensfase zichtbaar wordt

De overgang maakt dit proces vaak duidelijker. Door de daling van oestrogeen en progesteron reageren de cellen nóg minder goed op insuline.

Belangrijk om te weten: insulineresistentie ontstaat vaak al jaren vóór de overgang. Zolang je hormonen hoog genoeg zijn vangt je lichaam dit nog op. Maar zodra de hormoonspiegels dalen wordt zichtbaar wat er al die tijd onder de oppervlakte speelde. En waar je vroeger misschien nog wegkwam met brood bij het ontbijt en pasta in de avond, gaat dat nu opeens tegen je werken.

Daarom zie je dat veel vrouwen in deze levensfase:

• sneller aankomen rond de buik
• zich vermoeider voelen ondanks voldoende slaap
• moeite hebben om af te vallen, wat ze ook proberen
• en vaker stemmingswisselingen of hersenmist ervaren

Dit zijn geen kleine ongemakken. Het zijn signalen dat je stofwisseling onder druk staat.

Naast voeding spelen ook stress en slaap een grote rol. Chronische stress zorgt voor een verhoogde aanmaak van cortisol, wat je bloedsuiker en insuline steeds opnieuw omhoog jaagt. Ook een slechte nachtrust maakt je cellen minder gevoelig voor insuline. Juist in de overgang, wanneer slapen vaak al lastiger wordt, kan dit het probleem versterken.

Herken je al meerdere signalen in dit stuk?
Dan is het verstandig om niet te blijven gissen, maar eerst helderheid te krijgen.
Doe de insulineresistentie check en zie waar jij staat.

De gevolgen als je niets verandert

Insulineresistentie begint vaak ongemerkt, maar heeft verstrekkende gevolgen. Het verhoogt het risico op diabetes type 2, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, ontstekingen en zelfs cognitieve achteruitgang zoals Alzheimer.

Insulineresistentie is geen statisch probleem. Hoe langer het aanwezig is, hoe harder het systeem vastloopt. Wat vandaag “alleen wat buikvet” lijkt, kan over enkele jaren een structurele metabole ontregeling zijn. Juist daarom is dit een onderwerp om serieus te nemen voordat het ‘officieel’ een diagnose wordt.

Een te hoge insulinespiegel werkt bovendien ontstekingsbevorderend en verstoort de hormonale balans verder. Dat zie je dus terug in hardnekkig buikvet, maar ook in stemmingswisselingen, meer kans op gewrichtsklachten en soms huidproblemen.

Juist omdat het jarenlang “stil” kan verlopen, is het belangrijk om de signalen vroeg te herkennen en serieus te nemen.

Hoe herken je het bij jezelf?

Een van de duidelijkste signalen is toename van buikvet, ook als je gewicht op de weegschaal verder gelijk blijft.

Daarnaast kun je zelf je taille meten en deze delen door je lengte. Dit heet de taille-lengte-ratio (TLR). Hoe hoger de waarde, hoe groter de kans dat je lichaam moeite heeft om insuline in balans te houden.

Indicatie	Vrouwen	Mannen
Geen risico	< 0.49	< 0.53
Verhoogd risico	0.49 – 0.53	0.53 – 0.57
Zeer verhoogd risico	0.54 – 0.57	0.58 – 0.62
Zeer ernstig verhoogd risico	> 0.58	> 0.63

Er zijn ook andere aanwijzingen die vaak samenhangen met insulineresistentie. Misschien herken je dit:

• je hebt vaak (en snel) honger, vooral zin in zoet of tussendoor eten
• na een maaltijd voel je je moe, suf of minder scherp
• als je te lang niet eet, word je prikkelbaar of zelfs humeurig (“hangry”)
• je slaapt onrustig of wordt vaak wakker in de nacht
• je bloeddruk of cholesterol is verhoogd, of dat zit in de familie
• je merkt huidproblemen zoals acné of kleine huidflapjes in de hals (skin tags)
• je hebt vaker last van ontstekingen, zoals in gewrichten of tandvlees

Rond de overgang vallen dit soort signalen vaak extra op. Je lichaam reageert niet meer zoals vroeger, en juist dát is een belangrijke aanwijzing dat je stofwisseling aan het verschuiven is.

Klachten zoals vermoeidheid, honger en gewichtstoename hebben vaak te maken met insulineresistentie, zonder dat dat duidelijk wordt uitgelegd.

In mijn inzichtgids Insulineresistentie bij vrouwen leg ik uit hoe dit proces ontstaat en waarom het rond de overgang vaker zichtbaar wordt.

→ Bekijk de inzichtgids Insulineresistentie bij vrouwen

Kun je insulineresistentie laten testen?

Ja, er bestaan betrouwbare bloedtesten om insulineresistentie op te sporen. Alleen worden die zelden standaard aangeboden.

Bij de huisarts wordt vaak alleen je nuchtere glucose gemeten. Dat zegt wel iets, maar geeft geen volledig beeld. Het meten van nuchtere insuline is juist cruciaal, omdat dit laat zien hoeveel moeite je lichaam moet doen om je bloedsuiker stabiel te houden. Toch wordt deze test in de praktijk zelden aangevraagd door de huisarts.

Een alternatief is de C-peptide test. C-peptide is een stabiele marker die aangeeft hoeveel insuline je lichaam aanmaakt. Daarmee krijg je inzicht in:

• de mate van insulineaanmaak (en of je lichaam dus overuren draait)
• je risico op insulineresistentie
• en de mogelijke verklaring voor klachten als vermoeidheid, buikvet of hongerpieken

Zo’n test kan waardevolle informatie geven, maar is niet altijd nodig om te begrijpen dat je lichaam met insulineresistentie worstelt. Waarden zeggen op zichzelf weinig. Het gaat om de samenhang tussen je klachten, je hormonale fase, je eetpatroon en je herstelvermogen. Zonder die context kun je gemakkelijk verkeerde conclusies trekken. Precies die context is vaak lastig om zelf objectief te zien, zeker als je al moe bent en al lang aan het bijsturen bent.

Hoe je insulineresistentie kunt doorbreken

De kern van insulineresistentie is dat je lichaam voortdurend te veel insuline moet aanmaken. De oplossing ligt dus in het verlagen van die belasting.

Veel vrouwen proberen insulineresistentie te doorbreken door simpelweg minder koolhydraten te eten. Soms helpt dat. Maar wanneer stressbelasting hoog is, herstel beperkt is of eiwitinname te laag blijft, kan zelfs een ketogeen patroon onvoldoende effect hebben. Dan ga je meestal nóg strakker sturen op koolhydraten, terwijl het echte knelpunt elders zit. En als je aan de verkeerde knop blijft draaien, voelt het al snel alsof keto ‘niet werkt’, terwijl je lichaam vooral iets anders nodig heeft.

Het verschil zit zelden in nóg minder koolhydraten, maar in gerichte afstemming.

Insulineresistentie in de overgang is zelden alleen een voedingsvraagstuk. Het is een samenspel van hormonen, stressbelasting, herstelcapaciteit en eetpatronen. Wie alleen aan koolhydraten draait zonder de rest mee te nemen, corrigeert vaak aan de oppervlakte.

Het vraagt dus niet om nóg harder je best doen of een streng regime volgen, maar om een aanpak die aansluit bij je levensfase en je lichaam.

Misschien herken je jezelf in delen van dit verhaal, maar twijfel je nog hoe je jouw eigen klachten moet duiden. Dat is heel begrijpelijk. Vrouwen in deze levensfase lopen tegen precies dezelfde vragen aan. Daarom heb ik hieronder de meest voorkomende twijfels voor je op een rij gezet.

Veelgestelde vragen over insulineresistentie in de overgang

Kan ik insulineresistent zijn als mijn bloedwaarden normaal lijken?
Ja. Veel vrouwen hebben keurige glucosewaarden terwijl hun insuline al langere tijd verhoogd is. Dat wordt meestal niet standaard getest, waardoor het beeld van ‘alles is normaal’ niet goed overeenkomt met hoe je je voelt. Zonder interpretatie in samenhang met klachten en hormonale fase blijft zo’n waarde echter een losse meting. Het zegt iets, maar niet alles. Zonder duiding kan een “goede waarde” je onterecht geruststellen, terwijl je klachten blijven bestaan.

Kan insulineresistentie ook ontstaan als ik nooit veel suiker heb gegeten?
Dat kan. In de overgang speelt vooral de gevoeligheid van je cellen een rol. Je hormonen veranderen en daardoor reageert je lichaam anders op dezelfde voeding. Het gaat dus niet om hoeveel suiker je hebt gegeten, maar om hoe je lichaam ermee omgaat.

Hoe weet ik of mijn klachten door hormonen komen of door insuline?
In deze levensfase lopen hormonale veranderingen en insulineresistentie vaak door elkaar heen. Het is zelden óf-óf. Zonder bredere context is het lastig om te bepalen waar het zwaartepunt ligt en welke eerste stap logisch is.

Helpt het als ik minder ga eten?
Te weinig eten kan je lichaam juist verder in een stressrespons brengen, waardoor insulinegevoeligheid verslechtert. Wat als ‘discipline’ voelt, kan metabool averechts werken.

Kan ik dit proces nog keren als ik al verder in de overgang ben?
Ja. Maar herstel vraagt in deze fase om meer dan alleen goede bedoelingen.
Wanneer insulineresistentie jarenlang aanwezig is geweest, heeft het lichaam zich daaraan aangepast. Dat maakt het proces trager en gevoeliger voor verkeerde prikkels.
Hoe eerder je de juiste richting kiest, hoe makkelijker het systeem zich herstelt. Blijven corrigeren zonder duidelijke afstemming kost vaak meer tijd en energie dan nodig is.

Moet ik streng keto eten om dit te verbeteren?
Strengheid zonder afstemming vergroot vaak de druk op een systeem dat al ontregeld is. Voor sommige vrouwen werkt een gefaseerde aanpak beter. Voor anderen is duidelijke structuur juist nodig. Dat verschil zie je zelden zelf scherp.

Wat dit betekent als je hier jezelf in herkent

Als je dit leest en meerdere signalen herkent — buikvet dat niet reageert, vermoeidheid na maaltijden, onrust in je honger of energie — dan is dit geen fase om nóg meer losse adviezen te verzamelen.

Insulineresistentie herstelt niet door wat tips uit een artikel toe te passen.
Het vraagt om afstemming.

Niet alleen op wat je eet, maar op:

• je hormonale fase
• je stressbelasting
• je herstelcapaciteit
• je spiermassa
• je slaap
• je geschiedenis met diëten

Dat kun je niet uit een checklist halen.

En precies daar lopen veel vrouwen vast.
Ze weten inmiddels wát insulineresistentie is.
Maar ze weten niet hoe ze het moeten vertalen naar hún lichaam.

Blijven optimaliseren zonder overzicht kost energie.
En energie is precies wat je al tekortkomt.

Wat begeleiding hier anders maakt

In een traject kijken we niet alleen naar je voeding.

We brengen in kaart:

• waar je systeem overbelast is
• of je insuline waarschijnlijk al langer verhoogd is
• of je te weinig eet of juist structureel compenseert
• hoe overgang en stress jouw metabolisme beïnvloeden

Geen standaard protocol.
Geen “hier is een schema, succes ermee”.

Insulineresistentie in de overgang vraagt om interpretatie, niet om een lijst met regels.

Als je serieus grip wilt krijgen

Insulineresistentie is geen kwestie van harder je best doen.
Het is een kwestie van gerichte metabole bijsturing.

En dat begint met helder krijgen wat er bij jou speelt.

Plan een adviesgesprek als je wilt stoppen met zelf puzzelen en wilt weten wat jouw lichaam nu werkelijk nodig heeft.

In dat gesprek bepalen we waar jij nu staat en of — en welke — begeleiding op dit moment passend is.