De informatie in dit artikel is ook verkrijgbaar als podcast aflevering
Ik merk al een tijdje in mijn praktijk dat steeds meer mensen met long covid zich aanmelden die willen weten of een keto leefstijl hen kan helpen. Wat ze gemeen hebben? Ze worstelen met aanhoudende vermoeidheid en zijn op zoek naar manieren om hun energie terug te krijgen.
Wat mij opvalt, is dat sommige cliënten binnen enkele weken veranderingen ervaren, met name in energiestabiliteit. Maar keto is niet voor iedereen zomaar de juiste stap. Goede begeleiding is essentieel om te bepalen of en hoe een keto aanpak kan werken bij long covid.
Wat doet keto bij long covid: verbeteren van energie en herstel
Long covid is een complexe aandoening die veel verschillende symptomen kan veroorzaken, zoals extreme vermoeidheid, hersenmist, spierpijn en kortademigheid. Omdat de oorzaken nog niet volledig begrepen zijn is er ook nog geen standaardbehandeling.
Steeds meer onderzoeken en praktijkervaringen laten wel zien dat metabole gezondheid een belangrijke rol speelt bij het herstel. Keto, een voedingspatroon waarbij je vetten en ketonen als primaire brandstof gebruikt in plaats van koolhydraten, kan dan helpen bij:
- Verbeteren van mitochondriale functie: mitochondriën zijn de energiecentrales van je cellen, en bij long covid lijken die vaak verstoord te zijn. Onderzoek heeft aangetoond dat ketonen de mitochondriën efficiënter kunnen maken, wat de energieproductie verbetert. Bij long covid kunnen verstoorde mitochondriën bijdragen aan vermoeidheid en keto kan hun functioneren dan ondersteunen.
- Verminderen van ontstekingen: Chronische ontstekingen worden vaak gezien bij long covid en kunnen bijdragen aan vermoeidheid en pijnklachten. Een goed opgezet keto voedingspatroon heeft natuurlijk ontstekingsremmende effecten. Ketonen kunnen de productie van ontstekingsbevorderende moleculen zoals cytokines dan verminderen, wat belangrijk is voor mensen met long covid die last hebben van die chronische ontstekingen.
- Stabielere bloedsuikerspiegel: Veel mensen met long covid merken dat hun energie schommelt. Keto helpt pieken en dalen in bloedsuiker te voorkomen, wat cruciaal kan zijn voor het behouden van stabiele energieniveaus. Een keto dieet helpt om de bloedsuikerspiegel te stabiliseren en insulineresistentie te verbeteren, wat mogelijk een voordeel biedt voor long covid-patiënten die last hebben van energiedips.
Dit zijn theoretische en deels onderzochte mechanismen — geen garantie op herstel.
Het is wel belangrijk om op te merken dat long covid een relatief nieuw fenomeen is en dat meer onderzoek nodig is om de specifieke voordelen van keto voor deze aandoening volledig te begrijpen. In de praktijk zie ik natuurlijk wel dat het goed kan werken maar het is niet voor iedereen direct de beste keuze.
Post-Exertional Malaise (PEM) en long covid
Een veelvoorkomend symptoom van long COVID is Post-Exertional Malaise (PEM). Dit betekent dat na zelfs minimale inspanning, zoals een korte wandeling, een gesprek, of zelfs cognitieve inspanning, de klachten aanzienlijk verergeren. Mensen met PEM ervaren daardoor vaak een vertraging in hun herstel en een kleine activiteit kan al leiden tot dagenlange uitputting en toename van andere symptomen, zoals hersenmist, spierpijn en duizeligheid.
PEM is niet nieuw; het wordt al langer erkend als een symptoom van ME/CVS (myalgische encefalomyelitis/chronisch vermoeidheidssyndroom), Q-koorts en de ziekte van Lyme. Veel onderzoekers zien overeenkomsten bij long covid, vooral op het gebied van verstoorde energieproductie en mitochondriale disfunctie. Bij mensen met PEM lijkt het lichaam moeite te hebben met het herstellen van energie na inspanning wat kan leiden tot een vicieuze cirkel van overbelasting en crashes.
Dit is precies waarom een standaard keto-start bij deze doelgroep niet verstandig is.
Kan een keto leefstijl helpen bij PEM?
Een ketogeen dieet kan mogelijk helpen bij PEM omdat het de mitochondriën efficiënter laat werken en ontstekingsprocessen vermindert. Er is echt nog maar beperkt onderzoek naar keto en PEM specifiek maar er zijn enkele theoretische mechanismen die mogelijk kunnen bijdragen aan verbetering:
- Betere energieproductie: Ketonen zijn een efficiëntere energiebron dan glucose en kunnen helpen om schommelingen in energie beter te reguleren.
- Verminderde neuro-inflammatie: PEM wordt vaak geassocieerd met ontstekingen in de hersenen. Keto heeft een bewezen ontstekingsremmend effect, wat kan helpen bij hersenmist en neurologische klachten.
- Minder afhankelijkheid van glycogeen: Veel mensen met PEM ervaren crashes als hun bloedsuikerspiegel fluctueert. Keto kan helpen om energie stabieler beschikbaar te maken, waardoor de kans op een plotselinge energiedip kleiner wordt.
Praktische tips voor keto en PEM
Mensen met PEM moeten extra voorzichtig zijn met het doseren van hun energie en het geleidelijk aanpassen aan keto. Een paar praktische adviezen:
- Ga langzaam over op keto – Een plotselinge overstap kan leiden tot extra vermoeidheid en keto griep, iets wat PEM kan verergeren. Begin met het afbouwen van koolhydraten en verhoog gezonde vetten geleidelijk.
- Combineer keto met pacing – Pacing is een strategie waarbij je je activiteiten zorgvuldig doseert en energieverbruik afstemt op wat je lichaam aankan. Dit voorkomt overbelasting en helpt crashes te verminderen. Luister naar je lichaam en neem voldoende rust tussen activiteiten.
- Zorg voor voldoende elektrolyten – Een goede elektrolytenbalans helpt om energiedips en duizeligheid te voorkomen, vooral bij mensen met orthostatische intolerantie (zoals POTS), die gevoelig kunnen zijn voor duizeligheid en hartkloppingen bij opstaan.
- Monitor je reactie – Houd een dagboek bij waarin je bijhoudt hoe je reageert op keto, je activiteiten en of je symptomen veranderen.
Zonder begeleiding kan een te snelle of verkeerde inzet van keto klachten juist verergeren.
Hoewel een keto leefstijl dus geen directe oplossing is voor PEM kan het een waardevolle strategie zijn om de energieproductie te verbeteren en crashes te verminderen. Meer onderzoek is nodig, maar de eerste ervaringen van mensen met long covid en PEM laten soms positieve effecten zien. Blijf goed voor ogen houden dat iedereen anders is: als het al voor de een werkt hoeft het dus zeker niet te betekenen dat het voor jou ook werkt.
Wanneer is keto niet de juiste keuze bij long covid?
Niet iedereen met long covid is dus gebaat bij een directe overstap naar keto. In sommige gevallen is een langzamere aanpak beter of moeten eerst andere gezondheidsfactoren worden aangepakt. Situaties waarin voorzichtigheid nodig is:
- Ernstig ondergewicht of onbedoeld veel gewichtsverlies: Keto kan leiden tot verminderde eetlust, en als iemand al ondergewicht heeft door long covid, kan dit niet de beste eerste stap zijn.
- Hormonale disbalans of extreme bijnieruitputting: Mensen die al lang met overmatige stress kampen kunnen baat hebben bij een geleidelijkere aanpak om te voorkomen dat het lichaam te veel in de stressmodus schiet.
- Spijsverteringsproblemen: Een beschadigde darmflora kan de opname van vetten en voedingsstoffen belemmeren. In sommige gevallen is een tussenstap nodig voordat keto echt goed kan werken.
In deze situaties is het onverstandig om zelfstandig met keto te starten.
Dit betekent niet dat keto nooit een optie is maar wel dat een goede inschatting nodig is. Daarom is persoonlijke begeleiding zo belangrijk: keto moet op de juiste manier worden ingezet, op het juiste moment.
Veelgemaakte fouten bij keto en long covid
Zelf starten met keto kan lastig zijn en zeker bij long covid zijn er een paar veelvoorkomende valkuilen die de voordelen in de weg kunnen staan.
Te snel de koolhydraten verlagen
Sommige mensen gaan in één keer van een koolhydraatrijk dieet naar extreem weinig koolhydraten. Dit kan stressvol zijn voor een al uitgeput lichaam. Een geleidelijke afbouw kan soms beter werken.
Te weinig elektrolyten
Een ketogeen voedingspatroon verandert je vochtbalans. Zonder extra natrium, magnesium en kalium kun je last krijgen van vermoeidheid, spierkrampen en duizeligheid en dat is precies wat je bij long covid wilt vermijden.
Te weinig vet eten
Soms blijven mensen ‘hangen’ tussen koolhydraatrijk en vetrijk eten waardoor het lichaam geen duidelijke brandstofkeuze maakt. Dit kan resulteren in een energiedip in plaats van een energieboost.
Dit zijn precies de fouten die ik in de praktijk vaak zie bij mensen die zelfstandig beginnen. En bij long covid kan zo’n fout niet alleen teleurstelling geven, maar ook terugval.
In mijn begeleiding let ik hier extra op, zodat de overstap soepel verloopt en er geen onnodige klachten ontstaan.
Cliëntervaringen: energie terugwinnen met keto
Iedereen is anders, en niet iedereen heeft dezelfde resultaten. Maar wat ik tot nu toe van mijn cliënten hoor is veelbelovend.
“Na maanden van extreme vermoeidheid wilde ik keto proberen. Ik was wel sceptisch, niet over keto maar over mijzelf: kan ik dit lang genoeg volhouden? Maar met Sevi’s begeleiding krijg ik langzaam weer controle over mijn energie. De eerste week was lastig omdat ik gewend was aan veel suikers eten. Maar naarmate ik me meer aanpas voel ik me elke dag een beetje beter. Lastig misschien om in de juiste woorden te beschrijven maar ik heb vooral meer focus, en ik kan mijn dag beter indelen zonder halverwege de middag compleet uitgeput te zijn. Ik ben nu drie weken verder en voel ik me voor het eerst in maanden weer wat in de buurt komt van ‘normaal’. Niet helemaal normaal natuurlijk maar ik gebruik het woord ‘zombie’ niet meer.”
“Ik heb zo vaak geprobeerd om mijn energie weer terug te krijgen. Ik had steeds het gevoel dat ik vastzat in een vicieuze cirkel van vermoeidheid en dáárdoor juist een gebrek aan motivatie. Een vriendin vertelde me over Sevi en het keto programma. Het was spannend want ik had nooit eerder serieus naar mijn voeding gekeken, maar Sevi legt alles duidelijk uit. Ze gaf me een plan op maat, waarin we in eerste instantie de koolhydraten afbouwden en ik voldoende vetten binnenkreeg om mijn energie aan te vullen. De eerste weken waren een beetje pittig, maar ik merk nu wel dat ik niet alleen energie terugkrijg n mijn lijf maar ook mentaal. Het lukt mij nu om weer eens een paar hoofdstukken in een boek te lezen, ja zo erg was het wel bij mij, een boek lezen ging ook al niet.”
Deze resultaten zijn individueel en niet iedereen reageert hetzelfde.
Long covid vraagt om zorgvuldigheid.
Keto kan ondersteunend zijn — maar alleen wanneer het goed getimed, opgebouwd en gemonitord wordt.
Twijfel je of keto bij jou past?
Heb je long covid en overweeg je keto?
Dan is zelfstandig experimenteren zelden verstandig.
Long covid en PEM vragen om een zorgvuldig opgebouwde aanpak, afgestemd op jouw belastbaarheid en medische situatie.
In een adviesgesprek onderzoeken we of begeleiding voor jou passend is en welk traject daarbij aansluit. Niet om snel te starten, maar om verantwoord te kiezen.