de informatie in dit artikel is ook beschikbaar als podcast aflevering
In mijn praktijk hoor ik het geregeld: “Mijn arts zegt dat ketose gevaarlijk is.”
Of: “Een vriendin waarschuwde me dat ik moest stoppen met keto.”
Die bezorgdheid komt meestal voort uit verwarring. Want wat mensen bedoelen is zelden ketose — maar ketoacidose. En dat zijn twee totaal verschillende dingen.
Toch worden die twee termen vaak door elkaar gehaald — ook in de zorg gebeurt dit soms. En dat is jammer, want het schept onnodige angst voor iets wat in wezen heel natuurlijk is.
Het is wél belangrijk om te weten wanneer ketonen wél een alarmsignaal zijn—dat onderscheid leg ik hieronder rustig uit.
Wat is dan het verschil?
In beide situaties — ketose en ketoacidose — worden ketonen aangemaakt. Maar het verschil zit in de context waarin dat gebeurt, en in de waarden die gemeten worden in het bloed in combinatie met bloedsuiker en klachten.
Bij een gezonde stofwisseling maakt het lichaam ketonen aan wanneer de voorraad glucose laag is. Dat gebeurt bijvoorbeeld tijdens de slaap, bij vasten of bij een koolhydraatarm eetpatroon. De hoeveelheid ketonen in het bloed blijft dan stabiel en gecontroleerd, meestal tussen 0,5 en 3,0 mmol/L. De exacte waarden verschillen per persoon en meetmoment; het gaat vooral om het totaalplaatje.
Dit heet voedingsketose — een normale, veilige toestand bij gezonde insulineaanmaak die laat zien dat je lichaam zowel vetten als glucose, eiwitten én ketonen kan gebruiken als brandstof. Zolang je lichaam voldoende insuline kan aanmaken, wordt die ketonenproductie automatisch afgeremd en blijft dit proces binnen veilige grenzen.
Leuk om te weten: baby’s zijn ook in ketose in de baarmoeder, worden in ketose geboren, en blijven grotendeels in ketose zolang ze borstvoeding krijgen. Zodra er koolhydraten worden geïntroduceerd, schakelen ze over op glucoseverbranding. En dat blijft vaak zo — tenzij je later bewust kiest om terug te keren naar deze natuurlijke metabole staat met een keto leefstijl.
Ketoacidose uitgelegd
Bij ketoacidose stijgt de hoeveelheid ketonen in het bloed tot extreem hoge waarden — vaak boven de 10 mmol/L, soms zelfs tot 20 mmol/L of meer. Dat gebeurt alleen wanneer het lichaam geen of nauwelijks insuline meer kan aanmaken. Insuline is namelijk het hormoon dat de ketonenproductie normaal gesproken afremt zodra de waarden te hoog dreigen te worden. Bij mensen met een intacte insulinehuishouding kan deze ontregeling niet ontstaan, ook niet bij een strikt ketogeen dieet of vasten.
Ketoacidose komt vrijwel uitsluitend voor in twee situaties:
- bij diabetes type 1, in combinatie met een hoge bloedsuiker
- bij ernstig alcoholmisbruik, waarbij de lever niet goed meer functioneert
Val je niet in één van deze categorieën, dan hoef je je geen zorgen te maken.
Bij een gezonde stofwisseling en een goed uitgevoerde keto leefstijl blijven de ketonenwaarden meestal tussen 0,5 en 3,0 mmol/L. Bij langere periodes van vasten kunnen ze tijdelijk iets hoger uitkomen — rond de 5 mmol/L — maar dan is de bloedsuiker juist laag.
Goed om te onthouden
Hoge ketonen betekenen niet automatisch dat er iets mis is.
Het gaat altijd om de combinatie van ketonen én bloedsuiker.
- Hoge ketonen met normale of lage bloedsuiker = ketose
- Extreem hoge ketonen met hoge bloedsuiker = ketoacidose
Let op: bij sommige diabetesmedicatie (SGLT2-remmers) kan ketoacidose optreden met een minder hoge bloedsuiker.
Ketose is dus geen gevaarlijke toestand, maar een teken dat je lichaam weer efficiënt vetten gebruikt als energiebron. Ketoacidose daarentegen is een medische noodsituatie die alleen optreedt als insuline volledig ontbreekt.
Als jouw arts of omgeving je ooit vertelt dat “ketose gevaarlijk” is, dan helpt het om dit verschil te kennen. Ketonen zijn geen ‘afwijking’, maar een normaal onderdeel van onze stofwisseling.
Meer weten over ketonen meten en wat zinvolle interpretatie is? Lees dan even hier
Wil je keto zorgvuldig en zonder ruis toepassen — zeker als je twijfels hebt door adviezen uit je omgeving?
In een adviesgesprek onderzoeken we of begeleiding voor jou passend is, en welk traject daarbij aansluit.