De informatie in dit artikel is ook beschikbaar als podcast aflevering
Als je een keto leefstijl volgt let je natuurlijk goed op je koolhydraatinname. Maar word je ook wel eens verrast door schommelingen in je bloedsuiker en ketonen? Dat komt vaker voor dan je denkt. Zo merkte een cliënte een daling in ketonen en een stijging van haar bloedsuiker 30 minuten na het drinken van zoethoutthee.
Dit roept de vraag op: kan iets simpels als thee ketose verstoren? En welke andere producten kunnen ongemerkt hetzelfde effect hebben?
Als je wilt weten wat je bloedwaarden zeggen in zo’n situatie, bekijk dan ook mijn artikel Ketonen, glucose en de GKI — wat je waarden je vertellen.
Cephalische fase insulinerespons (CPIR): een onderschat mechanisme
De cephalische fase insulinerespons (CPIR) is een vroege afgifte van insuline, puur door de waarneming van smaak en geur van- of zelfs gedachte aan- voedsel. En dit dus nog voordat er überhaupt glucose in het bloed komt. Dit mechanisme bereidt het lichaam voor op voedselinname én de verwachte glucose maar kan bij een keto dieet leiden tot een tijdelijke daling van ketonen.
Zoethoutthee en insulinerespons
- De zoete smaak van zoethout kan via deze CPIR een insulinepiek veroorzaken, wat tijdelijk de vetverbranding en ketonenproductie onderdrukt.
- Insuline verlaagt als alles goed werkt de bloedsuikerspiegel maar als reactie kan het lichaam tóch glucose vrijmaken uit de lever (gluconeogenese) wat verklaart waarom sommige mensen juist een stijging in bloedsuiker zien na zoethoutthee.
- Zoethout bevat ook glycyrrhizine, een stof die de afbraak van cortisol vertraagt. Hierdoor kan de cortisolspiegel stijgen, wat op zijn beurt de bloedsuiker verhoogt, vooral bij mensen met insulineresistentie. Dit kan een verklaring zijn voor de schommelingen die sommige mensen ervaren na het drinken van zoethoutthee.
Wat kun je doen?
- Wil je in ketose blijven? Test of je op zoethout reageert met een glucose- en ketonenmeting.
- Drink bij twijfel gewoon thee zonder zoethout.
- Gebruik je zoethout als supplement? Stap dan over naar DGL (deglycyrrhizinated licorice) waarbij glycyrrhizine is verwijderd.
Andere onverwachte keto-verstoorders
Naast zoethout kunnen ook andere voedingsmiddelen en dranken ongemerkt invloed hebben op ketose. In mijn praktijk zie ik regelmatig dat cliënten onverklaarbare schommelingen ervaren en onderstaande lijst helpt om mogelijke oorzaken te vinden.
1. Kauwgom en zoetstoffen
Suikervrije kauwgom kan een CPIR uitlokken. Zoetstoffen zoals aspartaam, sucralose en acesulfaam-K kunnen insuline-afgifte stimuleren zonder dat er glucose wordt opgenomen. Daarnaast kunnen sorbitol, maltitol en xylitol de bloedsuiker direct beïnvloeden.
Praktijkvoorbeeld: Ik had een cliënt die ketose maar niet leek te bereiken ondanks een strikt keto dieet. Uiteindelijk bleek dat hij veel kauwgom kauwde met zoetstoffen—een onverwachte boosdoener.
Uiteraard geldt dit ook voor andere producten met deze zoetstoffen, zoals frisdrank.
Gebruik jij kauwgom tegen keto adem? Kijk hier voor andere oplossingen
Meer lezen over zoetstoffen? Kijk dan hier
2. Cafeïne (koffie, thee, energiedranken)
Cafeïne verhoogt cortisol, wat de bloedsuiker kan laten stijgen. Bij sommige mensen veroorzaakt koffie zelfs een insulinerespons, ook zonder melk of suiker.
3. Erythritol en andere polyolen
Hoewel erythritol vaak als keto-vriendelijk wordt gezien kan het bij sommigen toch een lichte insulinerespons geven. Andere polyolen zoals maltitol en sorbitol kunnen deels worden omgezet in glucose.
4. Pepermunt- en kaneelthee
Kruiden zoals pepermunt en kaneel kunnen, net als zoethout, een insulinerespons uitlokken. Kaneel kan ook de insulinegevoeligheid verhogen wat ketonen kan verlagen.
5. Bouillon en zoutrijke dranken
Bottenbouillon en elektrolytendranken kunnen een hormoonreactie veroorzaken waarbij cortisol- en adrenalineafgifte de bloedsuiker tijdelijk laat stijgen.
6. Zuivelproducten (zelfs zonder lactose)
Melk en yoghurt bevatten lactose, maar ook caseïne (een melkeiwit) kan insuline-afgifte stimuleren, zelfs zonder koolhydraten.
7. Aminozuren en eiwitshakes
BCAA’s zoals leucine, isoleucine en valine stimuleren insuline-afgifte en kunnen ketonen verlagen, vooral als ze zonder voldoende vetten worden geconsumeerd.
Praktijkvoorbeeld: Een cliënte merkte dat haar ketonen steeds daalden na het sporten, ondanks een verder strak keto eetpatroon. Na wat speurwerk bleek dat ze direct na het sporten eiwitshakes dronk zonder extra vetten. Dit veroorzaakte een insulinerespons wat tijdelijk de ketonenproductie onderdrukte. Toen ze vetten toevoegde aan haar eiwitshake bleef ze veel makkelijker in ketose.
Ik adviseer om eiwitten zoveel mogelijk uit echte voeding te halen, in de meeste gevallen zijn dergelijke shakes ook echt overbodig. Wil je toch graag een eiwitshake gebruiken? Zorg er dan altijd voor dat het vrij is van zoet- en smaakstoffen en voeg er wat vet aan toe zoals MCT-olie, kokosmelk, slagroom of avocado olie. Dit kan helpen om de insulinerespons te dempen en ketose beter in stand te houden.
8. Gefermenteerde producten zoals kombucha
Zelfs suikervrije kombucha kan een lichte insulinerespons veroorzaken. Restsuikers in sommige varianten kunnen het effect versterken.
9. Azijn (zoals appelazijn)
Hoewel appelazijn vaak wordt gebruikt om de bloedsuiker te verlagen kan het bij sommige mensen een paradoxale reactie uitlokken: eerst een daling gevolgd door een stijging door een tegenreactie van het lichaam.
10. Collageenpoeder
Collageen bevat veel glycine, een aminozuur dat insulineproductie licht kan stimuleren. Dit kan ketonen tijdelijk verlagen als het in grote hoeveelheden wordt geconsumeerd zonder voldoende vetten.
Conclusie: ken je eigen reactie op voeding
Ketose draait niet alleen om het tellen van koolhydraten. Factoren zoals de cephalische insulinerespons, hormonale schommelingen en onopvallende insulineprikkels kunnen een grotere rol spelen dan je denkt. Voedingsmiddelen zoals zoethout, eiwitshakes zonder vet, bepaalde zoetstoffen en zelfs cafeïne kunnen ongemerkt invloed hebben op je bloedsuikerspiegel en ketonen.
De oplossing? Experimenteer bewust en meet je reactie. Houd een voedingsdagboek bij, test je bloedsuiker en ketonen en ontdek wat voor jouw lichaam werkt. Zo maak je je keto leefstijl nóg effectiever.
Ketose verfijnen vraagt meer dan koolhydraten tellen.
Het vraagt inzicht in jouw hormonale respons.
Als je blijft hangen in onverklaarbare schommelingen, is dat geen teken dat je faalt — maar dat je begeleiding nodig hebt.
In Keto Focus analyseren we samen wat jouw lichaam doet en hoe je daar strategisch op bijstuurt.