Je wilt graag beginnen met keto, maar je cholesterol is verhoogd. Misschien is er zelfs sprake van familiaire hypercholesterolemie (FH), een verhoogde ApoB-waarde of een ongunstige Lp(a). En dan krijg je van je huisarts te horen dat je voorzichtig moet zijn met vet. Terwijl keto toch juist een vetrijk voedingspatroon is?
Of misschien eet je al een tijdje keto. Je bent afgevallen, je glucosewaarden zijn verbeterd, je triglyceriden zijn gedaald en je voelt je fitter. Totdat uit bloedonderzoek blijkt dat je LDL-cholesterol is gestegen. Je huisarts maakt zich zorgen en je vraagt je af of je nog wel verstandig bezig bent.
Dat zijn begrijpelijke zorgen. Want hoewel een keto leefstijl bij veel mensen gunstige veranderingen in de metabole gezondheid teweegbrengt, reageert niet iedereen hetzelfde op dit voedingspatroon. Zeker wanneer er al sprake is van ongunstige cholesterolwaarden of een erfelijk verhoogd cardiovasculair risico, vraagt dat om extra aandacht.
Gelukkig zijn er verschillende manieren om een ketogeen voedingspatroon samen te stellen. En juist de hoeveelheid vet die je eet, de vetbronnen die je kiest en de verhouding tussen eiwitten en vetten kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.
Wat zeggen je cholesterolwaarden eigenlijk?
Bij een standaard cholesterolonderzoek wordt meestal gekeken naar totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden. Deze waarden geven samen informatie over je vetstofwisseling en helpen bij het inschatten van je risico op hart- en vaatziekten. LDL-cholesterol krijgt daarbij vaak de meeste aandacht, omdat LDL-deeltjes een rol spelen bij de ontwikkeling van atherosclerose, oftewel slagaderverkalking. Vooral een langdurig sterk verhoogd LDL verdient daarom aandacht.
Bij mensen die een keto leefstijl volgen, zie je regelmatig dat de triglyceriden dalen en het HDL stijgt. Dat zijn doorgaans gunstige veranderingen, maar ze betekenen niet automatisch dat een sterk verhoogd LDL geen risico meer vormt. Naast het standaard cholesterolprofiel zijn er aanvullende bepalingen die hierover meer informatie kunnen geven.
ApoB, Lp(a) en familiaire hypercholesterolemie
ApoB geeft een indruk van het totale aantal lipoproteïnedeeltjes dat kan bijdragen aan slagaderverkalking. Een verhoogde ApoB-waarde kan daarom aanvullende informatie geven over je cardiovasculaire risico. Lp(a) is een grotendeels genetisch bepaalde risicofactor. Wanneer deze waarde verhoogd is, kan dat het risico op hart- en vaatziekten vergroten, ook wanneer andere bloedwaarden gunstig zijn.
Bij familiaire hypercholesterolemie, afgekort FH, is sprake van een erfelijke aandoening waarbij het LDL-cholesterol doorgaans al vanaf jonge leeftijd sterk verhoogd is. Daardoor is de levenslange blootstelling aan LDL groter en neemt het risico op vroegtijdige hart- en vaatziekten toe. Deze situaties vragen om een individuele medische beoordeling, waarbij ook je overige risicofactoren en eventuele noodzaak voor behandeling worden meegenomen.
Wil je meer weten over deze waarden en de betekenis van cholesterolonderzoek? In mijn uitgebreide artikel Keto en jouw cholesterol ga ik hier dieper op in.
In dit artikel richt ik me vooral op de praktische kant: hoe kun je je keto leefstijl aanpassen wanneer je cholesterolwaarden daar aanleiding toe geven?
Je cholesterol vóór keto: waarom je uitgangssituatie belangrijk is
Wat ik minstens zo belangrijk vind, is de situatie waarin je verkeert voordat je met keto begint. Want wanneer je cholesterolwaarden al jarenlang ongunstig zijn, is het zinvol om ook eens terug te kijken naar je eerdere voedingspatroon en je metabole gezondheid.
Misschien heb je jarenlang veel geraffineerde koolhydraten gegeten, zoals witbrood, pasta, koek, ontbijtgranen en allerlei zoete tussendoortjes. Of bestond een groot deel van je voeding uit ultrabewerkte producten, met toegevoegde suikers, geraffineerde zetmelen en verschillende plantaardige oliën. Daarbij gaat het vooral om het totale voedingspatroon.
Insulineresistentie, laaggradige ontstekingen en je cholesterolprofiel
Vooral wanneer er daarnaast sprake is van overgewicht, een teveel aan visceraal vet en insulineresistentie, zie je regelmatig een ongunstig lipidenprofiel. Vaak zijn de triglyceriden verhoogd en is het HDL relatief laag. Ook kan er sprake zijn van een verhoogd aantal atherogene lipoproteïnedeeltjes, wat zich bijvoorbeeld kan uiten in een ongunstige ApoB-waarde.
Daarnaast kunnen chronische laaggradige ontstekingen een rol spelen. Bij langdurige metabole ontregeling, bijvoorbeeld door insulineresistentie en een teveel aan visceraal vet, komen laaggradige ontstekingen en verstoringen in de vetstofwisseling regelmatig samen voor. Ontstekingsprocessen kunnen de stofwisseling van lipoproteïnen beïnvloeden en bijdragen aan een ongunstiger cardiovasculair risicoprofiel.
Wanneer je vervolgens je voedingspatroon verandert, je glucoseregulatie verbetert en eventueel overtollig lichaamsvet verliest, kunnen ook ontstekingswaarden dalen. Dat gaat bij veel mensen samen met verbeteringen in de triglyceriden en HDL. Het is daarbij belangrijk om te beseffen dat een afname van ontstekingen niet automatisch betekent dat ook LDL of ApoB daalt.
Wat kan er veranderen wanneer je met keto begint?
Juist bij vrouwen die vanuit een metabool ongunstige uitgangssituatie beginnen, zie ik regelmatig dat hun cholesterolprofiel in positieve zin verandert. De triglyceriden dalen, HDL stijgt en tegelijkertijd verbeteren vaak ook de glucosewaarden en andere kenmerken van de metabole gezondheid.
Dat zijn relevante veranderingen, zeker wanneer iemand daarvoor jarenlang te maken heeft gehad met insulineresistentie, overgewicht of een ongunstig voedingspatroon. Het is dan ook te kort door de bocht om aan te nemen dat een keto leefstijl vanwege de relatief hoge vetinname automatisch ongunstig is voor je cholesterolwaarden.
Tegelijkertijd reageert niet iedereen hetzelfde. Bij sommige mensen daalt ook het LDL, bij anderen blijft het ongeveer gelijk en bij een deel stijgt het juist, soms aanzienlijk. Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de verbeteringen in je metabole gezondheid en de afzonderlijke veranderingen in LDL en ApoB.
Ik vind het dan ook waardevol om, wanneer dat mogelijk is, al vóór de start met keto een volledig lipidenprofiel te laten bepalen. Daarmee heb je een uitgangspunt waarmee je latere uitslagen kunt vergelijken. Zo kun je beter beoordelen welke veranderingen daadwerkelijk zijn opgetreden en of je voedingspatroon aanleiding geeft tot verdere aanpassingen.
Waarom veel vet eten nog steeds met keto wordt verward
Toen ik ruim dertien jaar geleden zelf met keto begon, werd een ketogeen voedingspatroon vrijwel overal gepresenteerd als een voedingspatroon waarbij je vooral heel veel vet moest eten. Overal roomboter bij, koffie met vet, vette kazen en tussendoor de bekende fat bombs. Inmiddels is daar gelukkig veel meer nuance in gekomen, maar ik kom deze manier van denken in mijn praktijk nog steeds tegen.
Vooral bij vrouwen die op eigen houtje met keto zijn begonnen en niet met persoonlijke macro’s werken. Ze vertellen me bijvoorbeeld dat ze niet begrijpen waarom ze nauwelijks afvallen, terwijl ze toch heel weinig koolhydraten eten en juist zoveel mogelijk vet proberen binnen te krijgen. Ze voegen extra boter, olie of room aan hun maaltijden toe en eten tussendoor regelmatig een vetrijke keto snack. Want dat hoort toch bij keto?
Het misverstand zit in de gedachte dat je zoveel mogelijk vet moet eten om in ketose te komen en te blijven. Een keto leefstijl draait in de eerste plaats om het voldoende beperken van koolhydraten, waardoor je lichaam meer vetzuren en ketonen als brandstof kan gebruiken. Maar hoeveel vet je daarvoor moet eten, is een heel ander verhaal.
In ketose zijn betekent niet automatisch lichaamsvet verliezen
Je lichaam kan zowel vet uit je voeding als vet uit je eigen lichaamsreserves gebruiken. Wanneer je voortdurend extra voedingsvet toevoegt, lever je daarmee ook extra energie. En als je daardoor meer calorieën binnenkrijgt dan je verbruikt, kan dat soms gewichtsverlies in de weg staan. Je kunt dus prima in ketose zijn en tegelijkertijd nauwelijks lichaamsvet verliezen.
Bovendien kan een voedingspatroon met veel roomboter, room, kokosolie en vette kaas bij sommige mensen leiden tot een ongunstige stijging van LDL-cholesterol. Hoe sterk iemand daarop reageert, verschilt per persoon. Daarom is het zinvol om verder te kijken dan alleen de hoeveelheid koolhydraten en ketonen. Ook je totale energie-inname en de samenstelling van de vetten die je eet, verdienen aandacht.
Welke vetten kies je bij verhoogd cholesterol?
Niet alle vetten hebben hetzelfde effect op je cholesterolwaarden. Vooral de hoeveelheid verzadigd vet kan bij sommige mensen het LDL-cholesterol verhogen. Verzadigde vetten vind je onder andere in roomboter, ghee, kokosolie, slagroom, volvette kaas en vet vlees. Dat betekent niet dat je deze voedingsmiddelen allemaal moet vermijden, maar wanneer je LDL of ApoB verhoogd is, kan het verstandig zijn om kritisch te kijken naar de hoeveelheden die je dagelijks gebruikt.
Daarbij is vooral interessant wat je ervoor in de plaats kunt eten. Olijfolie, avocado, olijven en verschillende noten zijn rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetten. Walnoten en zaden leveren daarnaast meervoudig onverzadigde vetten. Vette vis, zoals zalm, haring en sardines, levert de omega 3-vetzuren EPA en DHA. Die laatste zijn vooral relevant voor de triglyceridenstofwisseling en zorgen niet vanzelfsprekend voor een verlaging van LDL.
Het vervangen van een deel van de verzadigde vetten door onverzadigde vetten kan bijdragen aan een verlaging van LDL-cholesterol. Dat is een van de beter onderbouwde voedingskundige maatregelen bij verhoogde cholesterolwaarden. Daarbij blijft het totale voedingspatroon belangrijk, want voedingsmiddelen zijn natuurlijk meer dan alleen de vetzuren die ze bevatten.
Wil je meer weten over de verschillende soorten vetten, hun eigenschappen en welke vetbronnen je het beste kunt gebruiken binnen een keto leefstijl? In mijn artikel Keto vetten leg ik uitgebreider uit wat de verschillen zijn tussen verzadigde en onverzadigde vetten, waar ik bij de keuze van oliën op let en waarom ook de bereidingswijze belangrijk is.
Minder verzadigd vet zonder je koolhydraten te verhogen
In de praktijk hoeft het aanpassen van je vetbronnen helemaal niet ingewikkeld te zijn. Gebruik bijvoorbeeld vaker extra vierge olijfolie in plaats van roomboter, voeg avocado toe aan je lunch en kies wat vaker voor vis of gevogelte in plaats van vet rood vlees. Ook de hoeveelheid kaas en room kan aandacht verdienen. Wanneer je bij vrijwel iedere maaltijd kaas gebruikt en daarnaast regelmatig slagroom en boter eet, kan je inname van verzadigd vet ongemerkt behoorlijk oplopen.
Het is daarbij goed om onderscheid te maken tussen minder vet eten en andere vetten kiezen. Wanneer je LDL verhoogd is, kan het vervangen van verzadigd vet door onverzadigd vet een zinvolle maatregel zijn. Wanneer je daarnaast wilt afvallen en structureel te veel energie binnenkrijgt, kan ook de totale hoeveelheid toegevoegd vet aandacht verdienen. Dat zijn twee verschillende aanpassingen, die je afhankelijk van je persoonlijke situatie afzonderlijk of gecombineerd kunt toepassen.
Meer eiwitten en wat minder vet: ook dat kan keto zijn
Een andere mogelijkheid is om de verhouding tussen eiwitten en vetten aan te passen. Veel mensen hebben ergens gelezen dat ongeveer 70 tot 75 procent of zelfs hoger van hun dagelijkse calorieën uit vet moet komen en proberen dat percentage vervolgens iedere dag te halen. Voor gewone voedingsketose is zo’n vaste verhouding echter niet noodzakelijk. De zeer vetrijke samenstelling die je bijvoorbeeld binnen bepaalde medische ketogene diëten tegenkomt, hoeft niet de juiste verhouding te zijn voor iemand die keto toepast om haar metabole gezondheid te verbeteren.
Je kunt ook kiezen voor een ketogeen voedingspatroon met voldoende, eventueel wat meer eiwitten en een gematigdere vetinname. Daarbij blijven je koolhydraten beperkt, maar verschuift het accent van extra vet toevoegen naar een goede eiwitvoorziening.
Waarom voldoende eiwitten juist in de overgang belangrijk zijn
Tijdens de overgang en naarmate je ouder wordt, verdient het behoud van spiermassa extra aandacht. Voldoende eiwitten, gecombineerd met krachttraining, spelen daarbij een belangrijke rol. Een eiwitgerichtere keto leefstijl kan daarom een interessante mogelijkheid zijn, zeker wanneer je tegelijkertijd de inname van verzadigd vet wilt beperken.
Ook de keuze van je eiwitbronnen blijft daarbij belangrijk. Wanneer je meer eiwitten gaat eten, maar daarvoor vooral extra volvette kaas, spek en vet vlees gebruikt, kan je inname van verzadigd vet juist verder toenemen. Met vis, gevogelte en geschikte plantaardige eiwitbronnen kun je de eiwitinname verhogen zonder automatisch veel extra verzadigd vet binnen te krijgen.
Een hogere eiwitinname zorgt op zichzelf niet voor betere cholesterolwaarden en is ook niet voor iedereen onbeperkt geschikt. Bovendien moet je voldoende energie blijven eten. Wie de koolhydraten al sterk beperkt en vervolgens ook flink gaat bezuinigen op vet, kan dan ongemerkt veel te weinig calorieën binnenkrijgen.
Daarom werk ik binnen mijn begeleiding met persoonlijke macro’s. De koolhydraatinname heeft een bovengrens, de eiwitinname stemmen we af op de persoonlijke behoefte en de vetinname gebruiken we om ervoor te zorgen dat iemand voldoende energie binnenkrijgt, passend bij haar doelstellingen. Een gematigdere vetinname kan dus prima onderdeel zijn van een keto leefstijl, zolang het voedingspatroon voldoende energie en voedingsstoffen levert en de gewenste metabole effecten behouden blijven.
Praktische aanpassingen aan je dagelijkse keto maaltijden
Vaak hoef je je voedingspatroon helemaal niet drastisch te veranderen om de verhouding tussen verschillende vetbronnen te verbeteren. Stel dat je iedere ochtend drie eieren in roomboter bakt en zuivel eet, je tussendoor koffie met slagroom drinkt, bij de lunch royaal kaas gebruikt en ’s avonds graag een flinke klont boter door je groenten doet en een saus gebruikt op basis van kaas. Dan kan je inname van verzadigd vet behoorlijk oplopen, zeker wanneer je daarnaast regelmatig vet vlees eet.
Met een aantal eenvoudige veranderingen kun je die hoeveelheid terugbrengen, zonder dat je daarvoor meteen meer koolhydraten hoeft te eten.
Ontbijt en lunch: kleine veranderingen in je vetbronnen
Bij het ontbijt kun je bijvoorbeeld je eieren in olijfolie bereiden en combineren met groenten en vis. Eieren hoef je bij een verhoogd LDL niet automatisch te schrappen, al reageren sommige mensen gevoeliger op cholesterol uit voeding dan anderen.
Voor de lunch kun je denken aan een goed gevulde salade met kip, tonijn, zalm of avocado, aangevuld met olijfolie, noten of zaden. Daarmee kun je een volwaardige maaltijd samenstellen met voldoende eiwitten en een andere verhouding tussen verzadigde en onverzadigde vetten. Ook wanneer je graag kaas eet, hoef je die niet volledig weg te laten. Het kan al verschil maken wanneer kaas niet langer bij vrijwel iedere maaltijd een van de belangrijkste ingrediënten is.
Avondeten en tussendoortjes: wanneer voeg je onnodig vet toe?
Bij het avondeten kun je volop variëren met vis, gevogelte, tofu of andere passende eiwitbronnen, gecombineerd met koolhydraatarme groenten. Een dressing van olijfolie, kruiden en citroensap kan regelmatig een romige saus op basis van slagroom of kaas vervangen. En groenten hoeven ook niet standaard te worden voorzien van een flinke klont boter om binnen een keto leefstijl te passen.
Ook de bekende keto tussendoortjes verdienen aandacht. Fat bombs, koffie met boter en andere producten die vooral bedoeld zijn om extra vet binnen te krijgen, zijn voor de meeste mensen helemaal niet nodig. Wanneer je voldoende energie en voedingsstoffen binnenkrijgt en geen honger hebt, hoef je niet alsnog extra vet te eten om een bepaald percentage te halen.
Juist bij vrouwen die zonder persoonlijke macro’s werken, zie ik dat dit soort gewoonten ongemerkt kunnen zorgen voor een veel hogere vetinname dan nodig is.
Kunnen vezels helpen om je LDL te verlagen?
Bij voedingsadviezen voor verhoogd cholesterol wordt regelmatig gewezen op het belang van vezels. Daarbij is het goed om onderscheid te maken tussen verschillende soorten vezels en hun mogelijke effecten. Vezels vormen namelijk geen homogene groep. Ze verschillen in structuur, oplosbaarheid en de manier waarop ze door het lichaam en de darmmicrobiota worden verwerkt. Ook de individuele reactie kan behoorlijk verschillen.
Hoewel vezelrijke voedingspatronen in grote bevolkingsonderzoeken doorgaans samenhangen met gunstige gezondheidsuitkomsten, betekent dit niet dat iedereen dezelfde hoeveelheid vezels nodig heeft of dat meer vezels altijd tot minder darmklachten leiden. Sommige mensen ervaren juist een betere stoelgang of minder buikklachten wanneer ze bepaalde vezelrijke voedingsmiddelen beperken. Ook bij zeer koolhydraatarme en carnivore voedingspatronen worden zulke ervaringen beschreven, al is er nog onvoldoende goed gecontroleerd langetermijnonderzoek om daaruit algemene conclusies over darmgezondheid te trekken.
Wat weten we over oplosbare vezels en cholesterol?
Voor het verlagen van LDL-cholesterol is het onderzoek naar bepaalde oplosbare, gelvormende vezels wel interessant. Vooral psyllium is redelijk goed onderzocht. Deze vezels kunnen in de darm een gel vormen en de uitscheiding van galzuren bevorderen. Daardoor kan de lever meer cholesterol gebruiken om nieuwe galzuren aan te maken, wat kan bijdragen aan een bescheiden verlaging van LDL.
Psyllium kan daarom een aanvullende mogelijkheid zijn wanneer je cholesterolwaarden wilt verbeteren. Maar ook hier geldt: het is geen noodzakelijke voorwaarde om keto toe te passen en ook geen vervanging voor andere voedingskundige maatregelen of een eventuele medische behandeling. Bij gebruik is het belangrijk om voldoende water te drinken, de hoeveelheid rustig op te bouwen en rekening te houden met eventuele medicatie.
Waarom ik bij mijn cliënten ook naar de groente-inname kijk
Wat ik in mijn praktijk opvallend vind, is dat veel vrouwen zich zorgen maken over de hoeveelheid vezels die ze binnenkrijgen. Ze hebben jarenlang gehoord hoe belangrijk vezels zijn en zijn bang dat ze door het beperken van koolhydraten automatisch te weinig vezels zullen eten. Maar wanneer we samen hun voedingspatroon bekijken, zie ik regelmatig iets heel anders. Ze eten vaak veel minder groenten dan ze zelf denken.
Soms blijven ze zelfs ruim onder hun persoonlijke koolhydraatlimiet, terwijl er nog behoorlijk wat ruimte is om meer groenten aan hun maaltijden toe te voegen. Binnen mijn begeleiding hanteer ik in de startfase een bovengrens van 25 gram netto koolhydraten per dag. Wanneer iemand daar structureel ver onder blijft, kijk ik daarom ook naar de daadwerkelijke groente-inname. Die 25 gram is geen doel dat je per se moet halen, maar het heeft weinig zin om groenten onnodig te beperken uit angst dat je anders niet in ketose blijft.
Wanneer ik de voedingsregistratie bekijk, zie ik soms dat iemand nauwelijks groenten eet, terwijl er binnen haar persoonlijke macro’s nog voldoende ruimte is voor een flinke portie broccoli, bloemkool, courgette, spinazie of andere passende groenten. Daarbij gaat het me zeker niet uitsluitend om de vezels. Groenten leveren ook vitamines, mineralen en andere voedingsstoffen. En juist daarom vind ik het belangrijk om naar het complete voedingspatroon te kijken, in plaats van alleen naar de hoeveelheid koolhydraten.
Maak je je zorgen over de voedingsstoffen die je binnenkrijgt wanneer je koolhydraten beperkt? In mijn artikel Vitamines, mineralen en vezels op keto: krijg je genoeg binnen? bespreek ik dit onderwerp uitgebreider.
Weet je hoeveel vet en eiwitten je daadwerkelijk eet?
Je kunt behoorlijk overtuigd zijn dat je gezond en bewust keto eet, terwijl je eigenlijk weinig inzicht hebt in de hoeveelheid vetten en eiwitten die je dagelijks binnenkrijgt. Dat zie ik regelmatig wanneer vrouwen bij mij in begeleiding komen. Ze zijn vaak al een tijd bezig, kennen de bekende keto voedingsmiddelen en vermijden zoveel mogelijk koolhydraten. Maar wanneer ik vraag hoeveel eiwitten ze dagelijks eten of hoeveel vet ze daadwerkelijk binnenkrijgen, blijkt dat meestal lastig te beantwoorden.
Daarom laat ik mijn cliënten hun voeding een periode nauwkeurig registreren in de Eetmeter. Daarmee krijg ik inzicht in wat ze werkelijk eten en kan ik beoordelen in hoeverre hun voedingspatroon aansluit bij hun persoonlijke macro’s. Hoeveel eiwitten eten ze? Hoeveel vet komt er dagelijks bij? Uit welke voedingsmiddelen halen ze die vetten? En hoeveel ruimte is er binnen de koolhydraatmacro voor groenten?
Eerst inzicht krijgen, daarna gericht bijsturen
Pas wanneer dat inzicht er is, kun je gericht veranderingen aanbrengen. Misschien blijkt dat je veel meer verzadigd vet eet dan je dacht, terwijl je eiwitinname structureel te laag is. Of misschien voeg je veel vet toe aan maaltijden die eigenlijk al voldoende energie bevatten. Soms blijkt ook dat iemand zich vooral heeft gericht op wat ze allemaal niet mag eten, waardoor de variatie in haar voedingspatroon behoorlijk beperkt is geworden.
Het zijn precies dit soort inzichten waarmee ik tijdens mijn begeleiding aan de slag ga. Daarbij kijk ik niet alleen naar de cholesterolwaarden, maar ook naar de bredere metabole gezondheid, de energie-inname, de eiwitvoorziening en de samenstelling van de maaltijden. De bedoeling is dat je leert begrijpen hoe je eigen voedingspatroon in elkaar zit en welke keuzes voor jou het verschil maken. Je hoeft daarvoor niet de rest van je leven alles af te wegen en te registreren, maar een periode nauwkeurig bijhouden kan veel duidelijk maken.
Wat als je LDL of ApoB ondanks aanpassingen verhoogd blijft?
Het aanpassen van je vetbronnen en de verhouding tussen eiwitten en vetten kan bij sommige mensen een gunstig effect hebben op LDL. Bij anderen gebeurt dat nauwelijks of onvoldoende. Daarom is het verstandig om je bloedwaarden te blijven volgen, zeker wanneer je vóór de start met keto al verhoogde cholesterolwaarden had of wanneer je LDL tijdens keto sterk is gestegen. Wanneer opnieuw meten verstandig is, hangt af van je uitgangswaarden, de veranderingen en je persoonlijke risicoprofiel. Bij sterk afwijkende waarden is tijdige medische beoordeling belangrijk.
Ook wanneer je triglyceriden zijn gedaald, je HDL is gestegen en je glucosewaarden aanzienlijk zijn verbeterd, blijft een sterk verhoogd LDL of ApoB relevant voor je cardiovasculaire risico. De gunstige veranderingen die je met keto bereikt, maken het dus niet overbodig om ook naar die waarden te kijken.
Wanneer medische behandeling nodig kan zijn
Bij familiaire hypercholesterolemie, een verhoogd Lp(a) of bestaande hart- en vaatziekten verdient dit extra aandacht. In deze situaties kan het noodzakelijk zijn om LDL verder te verlagen, ongeacht de gunstige effecten die een keto leefstijl op andere metabole waarden heeft. Bij FH is medicamenteuze cholesterolverlaging doorgaans een belangrijk onderdeel van de behandeling. Voeding kan daaraan bijdragen, maar vervangt die behandeling niet.
De medische beoordeling en eventuele behandeling horen bij je huisarts of behandelend specialist. Het kan zinvol zijn om samen te bespreken hoe je je keto leefstijl hebt samengesteld en welke veranderingen je wilt doorvoeren. Daarmee kun je ook beoordelen of de aanpassingen daadwerkelijk voldoende effect hebben op je cholesterolwaarden.
Soms blijken gerichte voedingsaanpassingen voldoende om de waarden gunstiger te beïnvloeden. In andere gevallen is meer nodig. En wanneer LDL of ApoB ondanks aanpassingen sterk verhoogd blijft, kan een minder strikt koolhydraatarm voedingspatroon een verstandiger keuze zijn. Een keto leefstijl is immers geen doel op zichzelf. Het gaat erom dat je voedingspatroon bijdraagt aan je gezondheid, ook op de langere termijn.
Een keto leefstijl die aansluit bij jouw gezondheid
Wat ik je vooral wil meegeven, is dat er verschillende manieren zijn om een keto leefstijl samen te stellen. Je hoeft niet iedere dag grote hoeveelheden boter, room en kaas te eten en je hoeft ook geen vast hoog vetpercentage na te streven. Wanneer je cholesterolwaarden daar aanleiding toe geven, kun je heel gericht kijken naar andere vetbronnen, een aangepaste eiwitinname en de totale samenstelling van je maaltijden.
Daarbij vind ik het belangrijk om verder te kijken dan alleen de hoeveelheid koolhydraten. Een voedingspatroon kan prima ketogeen zijn, terwijl de verdeling van eiwitten en vetten of de keuze van voedingsmiddelen nog behoorlijk wat ruimte voor verbetering laat zien. En soms blijkt dat een andere voedingskundige aanpak beter past bij je medische situatie.
Maak je je zorgen over je cholesterolwaarden, maar wil je graag beginnen met keto? Of doe je al keto en vraag je je af of je huidige voedingspatroon anders kan worden samengesteld? Binnen mijn begeleiding kijken we heel gericht naar je persoonlijke macro’s, je eiwit- en vetinname en de kwaliteit van de voedingsmiddelen die je dagelijks eet. Bij verhoogde cardiovasculaire risico’s gebeurt dat naast de medische beoordeling en eventuele behandeling door je arts.
De informatie in dit artikel is bedoeld als algemene voedingskundige voorlichting en vervangt geen medisch advies. Heb je sterk verhoogde cholesterolwaarden, familiaire hypercholesterolemie, een verhoogd Lp(a) of bestaande hart- en vaatziekten, bespreek veranderingen in je voedingspatroon dan met je behandelend arts.
